بلبرینگ الکتروموتور؛ جدول سایز، پسوند مناسب و نکات تعویض

بلبرینگ با آب‌بند لاستیکی 2RS و بلبرینگ با درپوش فلزی ZZ
خلاصه سریع

  • بلبرینگ الکتروموتور در دو نقطه نصب می‌شود: سمت محور (DE) و سمت پروانه (NDE).
  • رایج‌ترین انتخاب: بلبرینگ شیار عمیق با پسوند 2Z/C3 یا ZZ C3.
  • کد دقیق بلبرینگ روی پلاک موتور نوشته شده است؛ جدول زیر سایزهای رایج را بر اساس سایز بدنه نشان می‌دهد.
  • در موتورهای اینورتری بزرگ از بلبرینگ عایق استفاده کنید.

بیشتر خرابی‌های الکتروموتور از بلبرینگ شروع می‌شود. یک بلبرینگ ارزان با پسوند اشتباه می‌تواند باعث داغ شدن، صدا و در نهایت سوختن سیم‌پیچ شود. در این راهنما توضیح می‌دهیم الکتروموتور چه بلبرینگی دارد، چطور کد درست را پیدا کنید و هنگام خرید به چه نکاتی توجه کنید.

بلبرینگ‌های الکتروموتور کجا قرار دارند؟

در موتور الکتریکی، شفت روتور روی دو بلبرینگ می‌چرخد که داخل درپوش‌های دو سر موتور (End Shield) نصب شده‌اند. بلبرینگ سمت محور یا DE (Drive End) در طرفی است که پولی یا کوپلینگ وصل می‌شود و بار بیشتری تحمل می‌کند. بلبرینگ سمت پروانه یا NDE (Non-Drive End) در طرف فن خنک‌کننده است.

محل بلبرینگ سمت محور و سمت پروانه در الکتروموتور
بلبرینگ سمت محور (DE) و سمت پروانه (NDE) در الکتروموتور

جدول بلبرینگ الکتروموتور بر اساس سایز بدنه

سایز بدنه (Frame Size) فاصله مرکز شفت تا کف پایه موتور به میلی‌متر است و روی پلاک موتور نوشته می‌شود؛ مثلاً موتور با بدنه 132. جدول زیر بلبرینگ‌های رایج موتورهای سه‌فاز چهار قطب استاندارد IEC را نشان می‌دهد:

سایز بدنه (IEC) بلبرینگ سمت محور (DE) بلبرینگ سمت پروانه (NDE)
63 6201 6201
71 6202 6202
80 6204 6204
90 6205 6204
100 6206 6205
112 6307 6206
132 6308 6207
160 6309 6209
180 6311 6211
200 6312 6212
225 و 250 6314 6314
280 6316 6316
315 6319 6316
توجه: این جدول بر اساس کاتالوگ سازندگان رایج تهیه شده و برای شروع کار است. برندها و مدل‌های مختلف (به‌خصوص موتورهای دو قطب و موتورهای قدیمی) ممکن است بلبرینگ متفاوتی داشته باشند. همیشه کد روی پلاک موتور یا روی بلبرینگ قدیمی را ملاک قرار دهید.

کدام پسوند برای الکتروموتور مناسب است؟

ابعاد درست فقط نیمی از انتخاب است. پسوند بلبرینگ نوع آب‌بند و لقی داخلی را مشخص می‌کند (توضیح کامل در راهنمای پسوند بلبرینگ):

بلبرینگ با آب‌بند لاستیکی 2RS و بلبرینگ با درپوش فلزی ZZ
چپ: آب‌بند لاستیکی (2RS)، راست: درپوش فلزی (ZZ)
شرایط کار موتور پسوند پیشنهادی
موتور عمومی، محیط تمیز 2Z/C3 (ZZ C3)
پمپ آب، محیط مرطوب یا پرگردوغبار 2RS/C3
موتورهای بزرگ قابل گریس‌کاری بلبرینگ باز با لقی C3
بار شعاعی سنگین (تسمه و پولی) رولبرینگ استوانه‌ای NU در سمت محور
موتور اینورتری بزرگ بلبرینگ عایق (VL0241) یا هیبریدی سرامیکی

چرا لقی C3؟

وقتی موتور کار می‌کند، روتور و شفت گرم‌تر از بدنه می‌شوند و رینگ داخلی بلبرینگ بیشتر منبسط می‌شود. اگر لقی داخلی نرمال باشد، این انبساط لقی را از بین می‌برد و بلبرینگ داغ و خراب می‌شود. به همین دلیل سازندگان الکتروموتور تقریباً همیشه بلبرینگ C3 استفاده می‌کنند.

موتورهای بزرگ: رولبرینگ و بلبرینگ عایق

در موتورهای بزرگ‌تر از حدود بدنه 280 که با تسمه و پولی کار می‌کنند، به‌جای بلبرینگ شیار عمیق در سمت محور از رولبرینگ استوانه‌ای (مثل NU 316) استفاده می‌شود که بار شعاعی بیشتری تحمل می‌کند. در موتورهایی که با اینورتر کار می‌کنند، جریان الکتریکی از مسیر شفت و بلبرینگ عبور می‌کند و روی مسیر ساچمه‌ها شیارهای ریز (Fluting) ایجاد می‌کند. راه‌حل، بلبرینگ عایق در سمت پروانه یا هر دو طرف است.

علائم خرابی بلبرینگ الکتروموتور

  • صدای غرش، سوت یا تق‌تق هنگام کار
  • لرزش غیرعادی موتور
  • داغ شدن درپوش موتور در محل بلبرینگ
  • لقی شفت وقتی آن را با دست بالا و پایین می‌کنید
  • افزایش جریان مصرفی و قطع شدن کلید حرارتی
نکته تعویض: بلبرینگ جدید را با چکش مستقیم روی رینگ خارجی نکوبید؛ نیرو باید به رینگی وارد شود که روی شفت بسته می‌شود. بهترین روش، گرم کردن بلبرینگ با هیتر القایی تا حدود 110 درجه است. همیشه هر دو بلبرینگ موتور را با هم تعویض کنید.

خرید بلبرینگ الکتروموتور

تاور بیرینگ بلبرینگ‌های شیار عمیق با پسوندهای 2Z، 2RS و C3 را از برندهای SKF، FAG، NSK، NTN و KOYO برای الکتروموتورهای صنعتی تامین می‌کند. کد پلاک موتور یا کد روی بلبرینگ قدیمی را برای ما بفرستید تا بلبرینگ مناسب را پیشنهاد کنیم. ابعاد همه سری‌ها را هم در جدول ابعاد بلبرینگ ببینید.

استعلام قیمت بلبرینگ الکتروموتور: با کارشناسان تاور بیرینگ تماس بگیرید: 0912-204-2390

پرسش‌های متداول درباره بلبرینگ الکتروموتور

بلبرینگ الکتروموتور باید ZZ باشد یا 2RS؟

در بیشتر الکتروموتورهای عمومی بلبرینگ ZZ (2Z) با لقی C3 استفاده می‌شود، چون اصطکاک و گرمای کمتری دارد. در محیط مرطوب یا پرگردوغبار، مثل پمپ‌های آب و موتورهای کشاورزی، مدل 2RS محافظت بهتری می‌دهد.

چرا بلبرینگ الکتروموتور C3 است؟

الکتروموتور هنگام کار گرم می‌شود و رینگ داخلی بیشتر از رینگ خارجی منبسط می‌شود. لقی C3 باعث می‌شود بلبرینگ در دمای کاری هم لقی کافی داشته باشد و داغ نکند.

از کجا بفهمم موتور من چه بلبرینگی دارد؟

کد بلبرینگ معمولاً روی پلاک موتور با عنوان DE و NDE نوشته شده است. اگر پلاک نیست، کد حک‌شده روی بلبرینگ قدیمی را بخوانید یا ابعاد آن را با کولیس اندازه بگیرید.

آیا بلبرینگ سمت محور و سمت پروانه یکی است؟

در موتورهای کوچک معمولاً بله. در موتورهای بزرگ‌تر بلبرینگ سمت محور (DE) یک سایز بزرگ‌تر یا از سری سنگین‌تر است، چون بار پولی یا کوپلینگ را تحمل می‌کند.

علائم خرابی بلبرینگ الکتروموتور چیست؟

صدای غرش یا سوت، لرزش غیرعادی، داغ شدن بدنه در محل بلبرینگ، لقی شفت و افزایش جریان موتور از علائم رایج خرابی بلبرینگ هستند.

برای موتورهای اینورتری چه بلبرینگی مناسب است؟

در موتورهای بزرگ با درایو اینورتر، جریان شفت می‌تواند سطح بلبرینگ را خورده کند. برای این موتورها بلبرینگ عایق (مثل SKF با پسوند VL0241) یا بلبرینگ هیبریدی سرامیکی توصیه می‌شود.

مطلب قبلی:

مطالب دیگر